Binalarda enerji verimliliğine ve yenilenebilir enerji kullanımına yönelik ulusal mevzuat çerçevesinin, AB Yeşil Mutabakatı ve binaların enerji performansına ilişkin uluslararası standartlarla uyumlu hale getirilmesi sürecinin önemli bir aşaması olarak Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği’nde 19 Şubat 2021 tarihinde kapsamlı değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu değişiklikler; gayrimenkul geliştiricileri, yatırımcılar ve inşaat sektörü paydaşları için “Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (NSEB)” konseptinin aşamalı olarak zorunlu hale getirilmesi başta olmak üzere, hem operasyonel hem de hukuki yükümlülükler açısından stratejik sonuçlar doğurmaktadır.
Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (NSEB) nedir?
NSEB, yüksek enerji performansı standardı ile birlikte birincil enerji ihtiyacının belirli bir oranını yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılayan, Enerji Kimlik Belgesi enerji performans sınıfı asgari B düzeyinde olan ve Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği kapsamında belirlenen ölçek ve takvim doğrultusunda zorunlu uygulama alanına alınan bina tipidir.
1. Giriş
19 Şubat 2021 tarihinde 31755 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’inde (“Yönetmelik“) bir takım değişiklikler yapılmıştır. İşbu bilgi notumuz kapsamında söz konusu Yönetmelik’te yapılan değişiklikler incelenecektir.
2. Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği Nedir?
İşbu yönetmeliğin amacı; binalarda enerjinin ve enerji kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasına, enerji israfının önlenmesine ve çevrenin korunmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
3. Yapılan Değişiklikler
Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (NSEB) Tanımının Eklenmesi
Yapılan değişikler kapsamında Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının şş bendine “Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (NESB)” tanımı eklenmiş olup, ilgili tanım; “Yüksek enerji performansına ve aynı zamanda belli oranda yenilenebilir enerji kullanımına sahip olan binayı” şeklinde hüküm altına alınmıştır. Yönetmelik değişikliğiyle normal binalara göre enerji verimliliği daha fazla olan ve kullandığı enerjinin belirli bir kısmını yenilenebilir enerji kaynaklarından temin eden “Neredeyse Sıfır Enerjili Binalar (NSEB)” konseptine geçiş, aşamalı olarak zorunlu hale getirilecektir.
22. Maddenin Yürürlükten Kaldırılması
Yönetmelik’in eski metni kapsamında 22’nci maddesinde yeni yapılacak olan ve yapı ruhsatına esas kullanım alanı yirmi bin metrekarenin üzerinde olan binalarda ısıtma, soğutma, havalandırma, sıhhi sıcak su, elektrik ve aydınlatma enerjisi ihtiyaçlarının tamamen veya kısmen karşılanması amacıyla, yenilenebilir enerji kaynakları kullanımı, hava, toprak veya su kaynaklı ısı pompası, kojenerasyon ve mikrokojenerasyon gibi sistem çözümleri tasarımcılar tarafından projelendirme aşamasında analiz edileceği ve bu uygulamalardan biri veya birkaçı, Bakanlık tarafından yayımlanan birim fiyatlar esas alınmak suretiyle hesaplanan, binanın toplam maliyetinin en az yüzde onuna karşılık gelecek şekilde yapılacağı düzenlenmişti. Yapılan değişiklik kapsamında bu madde mülga edilmiştir.
NSEB Binaları için Enerji Performansı ve Yenilenebilir Enerji Oranı
NSEB niteliğindeki binaların Enerji Kimlik Belgesindeki enerji performans sınıfının B veya daha iyi olması ve aynı zamanda binanın birincil enerji ihtiyacının en az %10’u oranında yenilenebilir enerji kullanımına sahip olması zorunlu hale getirildi. Geçici madde ile de 1 Ocak 2023 ve 1 Ocak 2025 arasındaki projelerde binaların enerji ihtiyacının %5’inin yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlanmasına karar verilmiştir.
Bu kapsamda incelenmesi gereken hususlar ise aşağıdaki gibidir:
Enerji Kimlik Belgesi nedir ve neyi gösterir?
Enerji Kimlik Belgesi, binalarda enerjinin verimli kullanılması, israfın önlenmesi ve çevrenin korunmasını sağlamak adına, binanın asgari enerji ihtiyacı, enerji tüketim sınıflandırması, yalıtım özellikleri ve ısıtma/soğutma sistemlerinin verimlerini içeren bir belge türüdür.
Enerji Kimlik Belgesi hangi binalara verilmektedir?
Yeni yapılacak ya da inşa edilen binaların enerji kimlik belgesi sınıfının ise en düşük C olacak şekilde tasarlanıp inşa edilmesi gerekmektedir.
Enerji Kimlik Belgesi hangi binalara verilmemektedir?
C sınıfından daha düşük seviyede olan binalara, kanunen iskan ruhsatı verilmemektedir.
Enerji Kimlik Belgesi Alınmaz İse Ne Olur?
Enerji Kimlik Belgesi olmayan yapılarda 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren alım, satım ve kiralama işlemleri yapılamayacaktır. Belgesi olmayan yeni yapılar ise ruhsat alamayacaklardır. 1 Ocak 2020 tarihinden itibaren Enerji Kimlik Belgesi olmayan binalardaki konutların alım satımı yapılamayacak ve kiraya verilemeyecektir.
Enerji Kimlik Belgesini almaya kimler yetkilidir?
Bu belgeyi bina sahipleri ve yöneticiler, kimlik belgesini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş enerji verimliliği danışmanlık şirketlerine başvurarak alabiliyor.
Enerji Kimlik Belgesi için gerekli evraklar nelerdir?
Enerji kimlik belgesi almaya yetkili kişilerin;
- Mimari Proje (Kapak, vaziyet planı, kat planları, kesitler, görünüşler),
- Isı Yalıtım Raporu (TS-825),
- Mekanik Proje (Isıtma, var ise soğutma, var ise havalandırma, var ise yenilenebilir enerji sistemlerine ait projeler),
- Elektrik Projesi (Aydınlatma projesi yeterlidir),
- Yapı ruhsatı
evrakları ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş enerji verimliliği danışmanlık şirketlerine başvurmaları gerekmektedir.
2.000 m² ve Üzeri Yapı İnşaat Alanı için NSEB Zorunluluğu
Ayrıca toplam yapı inşaat alanı 2000 m² ve üzeri olan binaların NSEB olarak inşa edilmesi de zorunlu hale getirilmiştir. Bu belirlenen toplam yapı inşaat alanı da geçici madde ile 1 Ocak 2023 ve 1 Ocak 2025 tarihleri arasında 5000 m² olarak uygulanmasına karar verilmiştir.
Enerji Kimlik Belgesi Düzenleme Esaslarındaki Değişiklik
Yönetmelik’in eski metni kapsamında binanın tamamı için hazırlanması gereken enerji kimlik belgesi ile ilgili isteğe bağlı olarak, kat mülkiyetini haiz her bir bağımsız bölüm veya farklı kullanım alanları için ayrı ayrı düzenlenebileceği düzenlenmişti. Yapılan değişiklik kapsamında enerji kimlik belgesi ile ilgili bu husus ortadan kaldırılmıştır.
4. Sonuç
Yayınlanan değişiklikler uyarınca, özellikle “Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (NSEB)” tanımına yer verilirken, NSEB niteliğindeki binaların enerji performans sınıflarına ve toplam yapı inşaat alanlarına göre ayrımları yapılarak enerji ihtiyacının karşılanması amacıyla binalarda yenilenebilir enerji kullanımı zorunlu hale getirilmiştir. Söz konusu ulusal düzenleme, AB düzeyinde Yeşil Mutabakat çerçevesinde sürdürülen enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji politikalarının yansımalarıyla birlikte değerlendirildiğinde, sektörel uyum süreçlerinin bütüncül biçimde planlanması açısından önem taşımaktadır. AB sürdürülebilirlik mevzuatında öngörülen genel sadeleştirme süreci ve enerji düzenlemelerine ilişkin Omnibus paketleri hakkında detaylı analiz için AB Omnibus Düzenlemeleri: Sürdürülebilirlik Kurallarında Sadeleştirme Süreci başlıklı yazımıza ve uluslararası ticaret kapsamında karbon fiyatlandırma çerçevesini düzenleyen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) başlıklı analiz yazımıza başvurulabilir.